Sadece eğitim hayatı için değil, yaşamın bütün süreçleri için dikkatin etkin kullanımı ve odaklanabilme becerisi, başarıyı doğrudan etkileyen önemli bir kavram.
Özellikle erken yaştan itibaren disiplinli ve tutarlı bir ebeveynlik ile büyüyen çocuklar için günlük hayat takibi ve dikkati etkin kullanma becerisi bilimsel verilerin de vurguladığı gibi etkili bir kolaylaştırıcı olarak yerini alıyor.
Kısaca özetlemek gerekirse dikkatin etkili kullanımında çevre faktörü olarak ele alabileceğimiz tutarlı ve olumlu disiplin içeren bir yaklaşım, çocuk gelişimine her anlamda katkı sağlıyor.
Bu katkıyı somutlaştırmak adına birkaç öneriyi hayatımıza almak, günlük aile yaşantımıza olumlu katkılar sağlayabilir.
- En kolayından başlayalım. Verimli ve etkin bir odaklanma için küçük yaştan itibaren beslenme, düzenli uyku, dinlenme gibi faktörler önemli. Mümkün olduğu kadar sağlıklı ve dengeli beslenmeyi önemseyelim. Önemli bir sağlıklı yaşam etkeni olan beslenme için tutarlı alışkanlıklar oluşturmak, hayatın her dönemi için önemli bir beceri.. Şekeri azaltırken çocuğumuzun gerekli protein, taze sebze, meyve ve kalsiyum miktarını alıyor olduğundan emin olalım. Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, fazla şeker ve karbonhidrat tüketiminin dikkat gelişiminde, beynin önündeki en büyük engel olarak tanımlıyor. Kısacası dengeli ve sağlıklı beslenme hepimizin hayat kalitesi için önemli bir kriter. Keza uyku için de aynısını söylemek mümkün. Beynin ve vücudun etkin dinlenebilmesi kaliteli bir uyku ile mümkün. Uykusunu almadan okula gelen bir öğrencinin, yaşı kaç olursa olsun, okulda verimli olması pek mümkün değil.
- Günlük programlarımızı gözden geçirip sabah kalkıştan itibaren kahvaltı, okul, yemek, ödev, oyun, ertesi günün hazırlığı, öz bakım, uyku zamanı vb. için yaklaşık zamanlar belirleyelim. Programımızda fazlaca sarkma yaratan alanları, nedenleri ile tespit etmeye çalışalım. Uygulamakta zorlanıyorsak, yazılı olarak tüm ev halkına özel yaklaşık programlar hazırlayalım. Bunları çocuklarımızın görüp takip edebileceği bir yere asalım ya da onlarla paylaşalım ve takip edilmesini sağlayalım. Plansız, programsız en önemlisi de tutarlı kuralların olmadığı bir yaşam düzeni, ailemizin yaşam kalitesini olumsuz anlamda etkilenirken, gerekli yaşam beceri ve disiplininin kazanılmasına da engel olur. Net ve tutarlı olmayan kurallar çocuğumuzun sosyal ve duygusal gelişimini desteklemez. Uzun vadede aile içi ilişkileri yıpratır ve çatışma alanlarını arttırır.
- Belirli sınır ve kurallar her ilişki ve herkes için koruyucudur. Erken yaştan itibaren etkin becerilerin gelişmesi, serpilmesi için uygun ortamı oluşturur. İç disiplin (oto kontrol) gelişiminin en etkili yollarından biri günlük plan yapma becerisini küçük yaştan itibaren kazandırmaktır. Böylece zamanı yönetme becerisi yanında dikkati de kontrol etme artmış olur.
- Tutarlı ve anlamlı ev kuralları dikkat gelişimde önemli bir etkendir. Kurallara uymanın, işleri zamanında yapmanın etkileri ve doğurduğu olumlu sonuçlar çocuğumuzla birlikte değerlendirilerek olumlu sonuçları konuşulabilir. Kurallara uyulmadığında ise tepkimizi hızlı, tutarlı ve adil bir şekilde verelim.
- Çocuğumuzun çabasının farkında olmak ve bu farkındalığımızı onun davranışlarındaki olumlu gelişmeleri kelimelere dökerek paylaşmak, motivasyon sağlamada çok etkili olacaktır. Böylece gelişimini desteklerken, gelişmesi gereken alanlar için de istekliliğini arttırmış oluruz.
- Çok fazla kuralı ya da yeni uygulamayı aynı anda hayatımıza aldığımızda etkileri azatmış oluruz. Çocuğumuzun dikkati tam olarak beklentiye odaklanamayabilir ve asıl ana fikir konusunda kafası karışabilir. Bu nedenle yaş düzeyine uygun, az sayıda ama tutarlı kural oluşturmak önemlidir. Beklentimizi basit ve net cümlelerle ve sakin bir şefkatle anlatmaya özen gösterelim.
- Çağımızın gerekliliği olan teknoloji, çocuklarımızın gelişiminde çok etkili. Bu alanda oluşturulacak net ve anlamlı zaman, alan ve içerik sınırları dikkatlerinin ve sosyal-duygusal gelişimlerinin koruyucusu olacaktır.
- Çocuklarımıza iç disiplin anlamında diğer her konuda olduğu gibi olumlu bir model ve örnek olmak çok önemli. Onlar hayatı öğrenirken ve deneyimlerken ne dediğimizden çok neler yaptıklarımıza odaklanır. Kendi becerilerini geliştirirken bizlerin sunduğu yaşam ve davranış kalıpları ister istemez onların davranışlarını ve becerilerini şekillendirir.
- Yaşlarına uygun sorumluluk vermek hem becerilerini hem dikkatlerini besler, farkındalıklarını arttırır ve yaşam becerisi kazandırır.
- Yaş düzeylerine ve ilgi alanlarına uygun oyuncaklar, legolar, atık malzemeler ile yapacakları etkinlikler vs. çocuğumuzun hem keyifli vakit geçirmesini hem de odaklanma becerisini geliştirmek adına çok etkilidir. Bu oyun zamanının bilgisayar, tablet ya da televizyon karşısında geçirilmesi ise maalesef aynı etkiyi yaratmadığı gibi dikkat sorunlarının destekleyicisi olarak bilimsel çalışmalarda karşımıza çıkmaktadır.
Çocuklarımızın bizlerin sıcak şefkati, koşulsuz sevgi ve ilgimizle beslenir ve yıllar içinde karşılaşılan sorun ne olursa olsun bu destekle her sorun gelişim imkanı yaratan bir öğreticiye dönüşür. Bütün çabalarımız onların hayatlarını keyifle, hep gelişerek ve kendi hayallerini gerçekleştirme sağlamlığında yaşayabilmeleri için…
Sevgiyle kalın.